Đám cưới Việt Nam ở Saigon năm 2008

Ngày xưa,việc cưới hỏi phải trải qua sáu lễ mới được nên duyên chồng vợ.

Theo Nghi lễ sớ thì sáu lễ đó là:
1.- Nạp thái (đưa lễ vật dạm hỏi)
2.- Vấn danh (hỏi tên, tuổi)
3.- Nạp cát (đưa nạp điều lành)
4.- Nạp trưng (đưa đồ sính lễ)
5.- Thỉnh kỳ (Xin hẹn ngày cưới)
6.- Thân nghinh (đón dâu)


Tôi còn nhớ trong việc hôn nhân của tôi, ba má tôi đã tổ chức ba lễ: lễ coi mặt (hay coi mắt?), lễ hỏi và lễ cưới.

Đám cưới tôi được tổ chức sau đám hỏi hai năm mặc dù bà con hai họ nóng ruột nói “Cưới vợ thì cưới liền tay. Đừng để lâu ngày hàng xóm dèm pha”. Hai người chúng tôi cứ tòn teng kéo dài thời gian đính hôn để tìm hiểu nhau và đi chơi với nhau vui hơn là làm đám cưới vội vã để gánh trách nhiệm chồng vợ quá sớm.

Bây giờ, ở Việt Nam và ở nước ngoài, nhiều gia đình tổ chức đám hỏi, đám cưới một lần cho đơn giản thủ tục nhưng vẫn chọn ngày tồt để tổ chức lễ hỏi, lễ cưới.

Tiệc cưới thường được tổ chức tại một nhà hàng, sau phần nghi lễ buổi sáng tại nhà hay tại nhà thờ, nhà chùa và thường tổ chức vào ngày thứ bảy cho tiện lợi cả chủ lẫn khách. Quà mừng cho cô dâu chú rể thường là tiền mặt bỏ trong những bao thư đưọc trao tặng cho cô dâu chú rể khi hai họ đi chào bàn cảm ơn quan khách. Đây là món quà thực tế nhất để giúp cô dâu chú rể thanh toán chi phí hôn lễ và giúp đôi vợ chồng mới cưới có chút hành trang lên đường cho cuộc hành trình mới của mình.

Đám cưới Việt Nam bây giờ cũng theo đúng thời trang hiện đại là tiền mặt vẫn là món quà được mọi người ưa chuộng nhất vì tiện việc sổ sách cho cả gia đình hai họ lẫn khách được mời.

Đám cưới cháu gái của tôi cũng không ngoại lệ. Cô dâu chú rể nhận quà tặng từ quan khách bằng tiền mặt được bỏ trong những bao thư chính là bao thư đựng thiệp mời đi dự đám cưới mà cô em tôi đã gửi cho họ trước đây, trên đó có sẵn tên khách được mời.

Quan khách sau khi ký tên vào sổ lưu niệm, bỏ bao thư này vào một hộp hình trái tim được kết hoa rất đẹp đặt trên bàn tiếp tân thay vì sẽ trao tặng cho cô dâu chú rể khi đi chào bàn, xong rồi bước sang chụp hình kỷ niệm với gia đình cô dâu chú rể. Tôi đại diện cho đàng gái đứng chào đón quan khách ở bàn tiếp tân. Tôi không thầy ai mang quà lỉnh kỉnh đến tiệc cưới cả.

Tiệc cưới được tổ chức trên lầu hai của khách sạn Rex mới được xây cất và khánh thành cách đây vài tháng, tọa lạc đối diện Toà Đô Chính cũ.
Đây là khách sạn hạng sang nên phòng đải tịệc được bài trí trang nhã, sang trọng: có thảm đỏ, có hoa tươi, có bàn tiệc trải khăn trắng, ghế ngồi lịch sự....

Đặc biệt trên sân khấu chỉ trang hoàng 4 chậu hoa hồng màu vàng đặt trên 4 trụ màu trắng. Một tấm phông màu trắng dựng ở phía sau sân khấu trên đó chỉ có dán 3 hàng chữ màu đỏ: lễ thành hôn, tên của cô dâu chú rể, ngày cưới, chứ không có hình rồng phượng, hay chữ song hỷ màu vàng choé như ta thường thấy ở các nhà hàng Tàu đải tiệc cưới bên Mỹ. Có lẻ nhà hàng này trang trí phòng tiệc theo yêu cầu, đề nghị của khách đặt tiệc cuới chứ không phải theo một khuông mẫu chung cho tất cả mọi tiệc cưới khác.

Bên trái sân khấu là một bàn phủ khăn trắng, có hoa tươi, có 7 hàng ly uống sâm banh được xây cao thành hình ngọn tháp để cô dâu chú rễ rót rượu sâm banh vào có khói toả ra cho thêm phần mờ ảo.

Bên phải là bàn đặt 5 chiếc bánh cưới trang hoàng rất đẹp nhưng chỉ có chiếc bánh đề tên cô dâu chú rể là bánh thật dùng để cô dâu chú rể làm thủ tục cắt bánh xong rồi gia chủ sẽ đem về nhà, còn 4 chiếc bánh kia chỉ là bánh giả được trang hoàng giống y chang bánh thật vậy. Tôi cũng mới biết sự thật này vì sau buổi tiệc, tôi không thấy cháu tôi cắt bánh mời quan khách ăn, hỏi ra mới biết đây là một sự khác biệt mới so với các tiệc cưới bên Mỹ.

Phần giới thiệu gia đình hai họ và chào bàn cũng giản dị.
Nguời MC tiệc cưới chỉ giới thiệu cha mẹ hai họ và cô dâu chú rễ lên sân khấu mà thôi chứ không giới thiệu cô chú dì dượng, anh chị em trong gia đình cả đoàn đông đảo như ở Mỹ. Phần chào bàn cũng giản dị vì với số lượng quan khách khá đông, cô dâu chú rể chỉ đến cám ơn và chụp hình với quan khách một cách nhanh chóng.

Người ta thường nói: “Không ăn đậu, không phải là Mễ. Không đi trể, không phải là Việt Nam", cho nên truyền thống "giờ cao su" vẫn áp dụng cho tất cả các tiệc cưới Việt Nam được tổ chức ở Mỹ hay ở Việt Nam, dù trong thiệp mời có ghi rõ giờ đón khách và giờ nhập tiệc.
May mắn thay, chúng tôi chỉ đợi có 30 phút mà thôi. Dân Việt Nam bây giờ cũng tiến bộ lắm rồi nên quan khách dự tiệc không phải chờ đợi lâu.

Tiệc cưới bắt đầu khi người MC giới thiệu hai nhân vật quan trọng nhất của buổi tiệc là cô dâu chú rể tiến về sân khấu trong tiếng nhạc ngày tân hôn. Ban ca vũ tiếp tân của nhà hàng gồm 8 người nối gót theo sau để đưa cô dâu chú rể lên sân khấu, xong rồi bước xuống để vị MC mời cha mẹ hai bên lên sân khấu. Cha mẹ của chú rể đã lớn tuổi rồi cho nên cử anh trai và em trai của chú rể sang dự lễ cưới.
Đây là một điểm khác lạ so với nghi lễ tiệc cưới của con trai tôi vì cha mẹ hai bên được giới thiệu lên sân khấu trước rồi mới đến cô dâu chú rể là người được giới thiệu sau cùng để gây sự chú ý đến với quan khách.

Tôi thấy có màn đại diện hai họ chào mừng quan khách, cũng có ban nhạc sống và ca sĩ giúp vui nhưng lại có thêm màn vũ ballet nhẹ nhàng, nghệ thuật của một đôi nghệ sĩ trẻ tuổi. Đặc biệt hơn nữa là màn cô dâu chú rể dâng rượu lên cha mẹ đôi bên để cám ơn công sinh thành dưỡng dục. Màn đổ ruợu sâm banh vào ly hình tháp nói trên và màn cắt bánh cưới cũng được thực hiện trong phần nghi lễ trên sân khấu chứ không phải đợi đến lúc quan khách dùng tiệc xong.

Phần nghi lễ tiệc cưới trên sân khấu kéo dài khoảng 20 phút. Vị MC mời các quan khách nhập tiệc khi 40 nhân viên phục vụ trong đồng phục màu trằng đi hàng một từ phòng ngoài bước vào, tay bưng dĩa thức ăn đầu tiên, đứng cúi đầu chào quan khách xong rồi họ tỏa ra đặt dĩa thức ăn trên mỗi bàn. Thực đơn tiệc cưới chỉ có 6 món ẩm thực Việt Nam được trình bày trang nhã trong các đĩa màu trắng chứ không nhiều dầu mỡ như ẩm thực của các nhà hàng Tàu. Mỗi bàn có một nhân viên nhà hàng phuc vụ quan khách rất lễ phép và lịch sự.
Tôi chỉ ăn được món thứ hai là phải theo giúp em tôi đi chào bàn để cho kịp thời giờ vì khi món ăn cuối cùng chấm dứt thì các quan khách sẽ đứng dậy ra về ngay vì không có màn ăn bánh cưới và không có màn nhảy đầm sau buổi tiệc.

Tôi vẫn hồi hộp hỏi thăm chừng mãi về chiếc xách tay đựng tiền quà tặng cho cô dâu chú rể có được các cháu tôi canh giữ cẩn thận hay không vì tôi vẫn thường nghe những tin tức không tốt ở Việt Nam thường có kẻ gian trà trộn trong các tịệc cưới để cướp lấy tiền quà cưới này.
Trước đó một tuần, tin tức báo chí Việt Nam có loan tin kẻ gian đã công khai cướp giựt sợi dây chuyền đeo cổ của cô dâu đang đứng chào quan khách. Hằng ngày báo chí đều có đăng tin cướp giưt điện thoại cầm tay, máy ảnh, giây chuyền, bóp ví... cho nên tôi không an tâm chút nào cả. Khi đi ra ngoài đường một mình, tôi không dám đeo nữ trang, đem theo máy ảnh, bóp ví, tiền bạc nhiều, để tránh những tai họa có thể xãy ra.

Cả gia đình về nhà trong an toàn sau những giây phút mệt nhọc trong tiệc cưới. Từ nay trong gia đình em tôi có thêm một thành viên mới nhưng em tôi chắc sẽ buồn lắm vì thiếu vắng cháu gái của tôi phải theo chồng làm dâu nơi khác.

Tình cờ hôm nay tôi nghe trong radio một câu hát:

“Má ơí! Đừng gả con xa
Chim kêu vượn hú, biết nhà ở đâu”

Đó lời than của một cô gái phải đi lấy chồng ở một thôn làng khác xa nơi quê làng cô đã sống với mẹ cha từ thưở bé.

Bây giờ, tôi biết chắc chắn rằng em tôi không bao giờ muốn gả con đi xa dù gia đình nhà chồng là gia đình đàng hoàng, con cái là những người có học vị cao tiến sĩ, thạc sĩ, nhưng em tôi làm sao ngăn cản được tình yêu và quyết định về hôn nhân của con gái mình nên cũng đành phải gượng vui mà làm vui lòng con mà thôi!

Một vị hoàng đế trong phim truyện Đại Minh Triều Đại 1566 cũng đã phải thốt: “Tử tôn có phúc phận của tử tôn, tại sao các cha mẹ vẫn cam tâm tình nguyện suốt đời lo lắng cho con cái”?

Tôi thương em gái tôi lắm nhưng cũng chỉ biết an ủi em tôi rằng: “Âu cũng là phúc phận của cháu!” và tôi cũng thành thật chúc cháu tôi hạnh phúc trong cuộc đời làm vợ.
Chỉ thế thôi chứ biết nói gì hơn nữa. Bạn có đồng ý với tôi chăng?

Sương Lam

Anh Đưa Nàng Về Dinh

Lời thưa

 Nhân mùa cưới năm nay, đây là loạt bài viết nói lên những quan niệm hôn nhân và những nghi thức hỏi cưới  của thập niên 60 và hiện tại qua cảm nhận của người viết.

 Đồng thời tác giả muốn  giới thiệu thời trang, nghi lễ hỏi cưới, nếp sống gia đình qua nhiều thế hệ  trong đời sống của một gia đình trung lưu  của xã hội Việt Nam, một nét văn hoá đặc thù của Việt Nam mà người con dân nước Việt nào cũng trân quí.  Hy vọng quí độc giả cảm thông và tìm thấy đâu đấy hình ảnh của mình, của những  kỷ niệm dấu yêu ngày cũ qua những bài viết này. Xin đa tạ. 

Sương Lam

Anh đưa nàng về dinh

Chúng ta thường nghe ông cha ta nói: “Ngựa anh đi trước, võng nàng theo sau” để nói về ngày vui sướng nhất trong đời của người con trai, con gái ngày xưa là khi chàng đã đổ “tân khoa”, rồi về làng cưới vợ, rồi  “anh đưa nàng về dinh” để chung hưởng vinh hoa phú quí cho bỏ công đèn sách của chàng và của nàng đã “chắt chiu tháng tháng cho chàng đi thi”!

Như thế trong lục lễ của hôn nhân thì lễ thân nghinh là lễ quan trọng nhất của chú rể và cô dâu, "những kẻ theo chồng bỏ cuộc vui".

Những ai đã xem phim truyện Trung Quốc thường thấy cảnh cô dâu mặc áo đỏ, đội mũ cao có hoa vàng lấp lánh, có khăn che mặt, ngồi trong kiệu hoa bốn người khiêng.

Chạy lon ton kế bên kiệu là bà mai miệng cười toe toét, tay vẩy vẩy chiếc khăn tay một cách vui vẻ để chứng tỏ là mình đã thành công trong việc mối mai duyên nợ.  Đi trước kiệu hoa là kèn trống inh ỏi như báo tin vui đến cho khắp làng trên xóm dưới biết tin vui này. Điểm đặc biệt là tôi không thấy cha mẹ cô dâu đi đưa dâu để đưa con gái của mình về nhà chồng như ngày nay. Khi đến nhà họ đàng trai, bà mai liền mời chú rể trong bộ áo cưới với chiếc hoa to tổ bổ kết bằng lụa đỏ treo ngay trước ngực, đang nôn nóng đứng trước sân nhà, đến bên kiệu hoa đá vào kiệu hoa ba cái, xong dắt tay cô dâu vào trong nhà để “nhất bái thiên địa, nhị bái cao đường, phu thê giao bái” truớc khi chàng đưa nàng vào động phòng hoa chúc. Vui thật!
Còn niềm vui nào bằng niềm vui "động phòng hoa chúc dạ" của tân lang và tân giai nhân nhỉ?

Sang đến phong tục Việt Nam, tôi chỉ biết hình ảnh ngày tân hôn thuở xưa qua bức tranh sơn mài có hình chú rể cưỡi ngựa đi trước, cô dâu ngồi võng theo sau, có lộng xanh, có lễ vật heo quay, mâm quả, có người đưa đón theo sau, được treo ở phòng khách nhà tôi.
Thế là đã thấy khác với phong tục Trung Quốc trong phim truyện rồi vì lễ thân nghinh lần này ở Việt Nam tôi thấy có cờ bay phất phới, có chú lính thổi kèn tò te, có chú rể cưỡi ngựa, có cô dâu ngồi võng, có người đưa "khách sang sông" cho cô dâu đỡ buồn vì được đông người đưa đón và ra xem. Lại càng vui hơn nữa!

Nghĩ ngợi loăng quoăng, tôi lại nhớ đến lễ thân nghinh đám cưới của tôi vào thập niên 1960.

Cha mẹ tôi thuộc gia đình “nệ cỗ” nên tổ chức hôn lễ của tôi thật là trọng đại vì tôi là “trưởng nữ” trong gia đình nên phải làm cho “rình rang” để làm gương cho các cô em gái của tôi nối gót theo sau!

Trước ngày cưới của tôi, bà con nội ngoại của tôi về tề tựu đông đủ ở nhà ba má tôi. Có người từ nhà quê lên đến ở nhà tôi cả tuần trước để phụ cha mẹ tôi lo liệu tiệc đải khách, dựng lều che rạp v..v..

Một ngày trước khi đải tiệc cưới là ngày nhóm họ. Gia đình tôi tụ tập đầy đủ bà con nội ngoại để tôi lạy từ giả cha mẹ, bà con trước khi tôi theo “những cô áo đỏ sang nhà khác”.
Trong ngày này, cha mẹ tôi, các cô dì chú bác của tôi trao tặng tôi quà cưới với đôi lời nhắn nhủ trước khi tôi về nhà chồng.  Thú thật, ngày hôm đó tôi đã khóc khi lạy cha mẹ tôi để đền ơn công lao dưỡng dục của Người và từ giả thân nhân trong gia đình tôi vì kể từ sau ngày cưới, tôi sẽ không còn ở trong căn nhà của cha mẹ tôi nữa mà tôi sẽ sống trong một mái ấm gia đình riêng tư khác của vợ chồng chúng tôi.  Đúng là “khấp như nữ tử vu qui nhật”!  Thật đúng như người xưa đã nói.

Ngày hôm sau là ngày cha mẹ tôi thiết tiệc đải bà con hai họ, bà con láng giềng, bạn bè thân hữu của cha mẹ tôi. Ngày kế tiếp theo sau là ngày chúng tôi đải bạn bè thân hữu trẻ tuổi của chúng tôi và gia đình bên đàng trai. Như vậy là tiệc cưới của tôi được đải hai ngày: một ngày bên đàng gái và một ngày bên đàng trai vì số lượng khách mời khá đông. Tiệc cưới của tôi không đải ở nhà hàng mà ở trong khuôn viên của ngôi đình Chùa Ông ở sát cạnh nhà tôi. Ba tôi là một "chức sắc" quan trọng trong ban hội tề của Hội, nên đặc biệt được phép mướn và sử dụng nơi chốn rộng rải này để làm nơi đải tiệc cuới của tôi. Ba tôi mời một nhà hàng chuyên đải tiệc cưới đến nấu nướng ngay tại chỗ vì bếp của hội đình này rất rộng rải, đã từng là nơi nấu nướng trong các ngày lễ lớn của hội đình này nên chuyện nấu tiệc đám cưới của tôi ở nơi đây chỉ là "chuyện nhỏ".

Dĩ nhiên không cần phải nói là tiệc cuới của tôi vui vẻ, rầm rộ lắm vì ba má tôi quen biết rất nhiều người và nơi đải tiệc cưới lại là nơi ba tôi làm “chủ xị” nên chúng tôi tha hồ vui chơi tới giờ nào cũng được. Cũng có sân khấu cho cha mẹ tôi lên cám ơn quan khách, cũng có màn mấy cụ ông, bạn của ba tôi, lên đọc thơ chúc tụng ngày hôm trước, cũng có đàn trống xập xình và cũng có luôn màn nhảy đầm lả lướt dành cho giới trẻ trong buổi tiệc cưới ngày hôm sau. Cha mẹ tôi tuy theo xưa nhưng cũng "cấp tiến" lắm nên cho phép chúng tôi được tự do vui vẻ với bạn bè trong tiệc cưới của chúng tôi.

Cha mẹ chồng của tôi lại qui tiên trước khi ông chồng tôi lấy vợ nên mọi việc nghi lễ, đải đằng đều do ba má tôi quyết định, chúng tôi theo đó mà thi hành, miễn sao ba má tôi hài lòng là được vì ở Việt Nam trong thập niên 60, quyết định của cha mẹ rất được tôn trọng, nhất là trong vấn đề hôn nhân.

Sương Lam

Gái lớn lên phải lấy chồng

Gái lớn lên phải lấy chồng

“Trai lớn lên phải lấy vợ, gái lớn lên phải lấy chồng”, má tôi đã khuyên tôi như thế lúc tôi còn là sinh viên tràn đầy mộng ước cho tương lai và sự nghiệp. Lúc đó tôi chỉ thích có người yêu đi dạo phố hay tâm sự vụn chứ chưa muốn để nhiều người phải than “em có chồng rồi, anh tiếc lắm thay!”

Nhưng rồi tôi cũng ngoan ngoãn vâng lời cha mẹ tôi lên xe hoa để theo” những cô áo đỏ sang nhà khác”, bỏ lại sau lưng biết bao kỷ niệm thời con gái vì vào thập niên 60, quan niệm "áo mặc sao qua khỏi đầu, con cái phải vâng lời cha mẹ mới là hiếu thảo" vẫn là những lời giáo huấn quan trọng mà phận làm con như tôi phải tuân theo. Phần khác, có lẻ tôi vẫn chưa yêu ai đến độ phải "sống chết cùng chàng” và hơn thế nữa, ông xã của tôi lại là nguời hiền lành, có đủ điều kiện của một người chồng tốt, nên tôi dễ dàng chấp nhận một cuộc hôn nhân do cha mẹ quyết định như thế. Đám hỏi, đám cưới của tôi được tổ chức theo đúng nghi lễ cổ truyền, linh đình cả xóm, cả làng đều biết vì cha mẹ tôi là người sống kỳ cựu ở Phú Nhuận ngày xưa nên quen biết rất nhiều người.

Dĩ nhiên khi chung sống với nhau, vợ chồng chúng tôi có những điều bất như ý nhưng có lẻ nhờ sự giáo dục nghiêm khắc của cha mẹ tôi, thêm vào nữa cả hai đều biết nhường nhịn nhau nên chúng tôi đã chung sống hạnh phúc bên nhau 43 năm rồi. Thời gian qua thật nhanh!

Bây giờ con tôi cũng đã thành gia thất nhưng chúng tôi lại phải tôn trọng quyết định của con tôi khi chọn vợ lấy chồng vì con tôi ít nhiều gì cũng chịu ảnh hưởng của nền giáo dục tôn trọng chủ nghĩa cá nhân của xứ người. Chúng tôi chỉ là những người cố vấn, đưa ra những lời khuyên theo kinh nghiệm sống của tổ tiên, cha mẹ, đạo đức Á Đông để lại và chỉ biết làm tròn thủ tục hôn lễ theo gia phong của gia đình tôi mà thôi. Hôn nhân của đương sự vẫn là do đương sự quyết định chọn lựa người bạn trăm năm của mình. Các đương sự phải chịu trách nhiệm về những quyết định của mình để chúng không thể trách chúng tôi đã xen vào hạnh phúc gia đình của chúng. Thời nào thế nấy!

Bây giờ đến phiên cô cháu gái của tôi đi lấy chồng. Vợ chồng tôi về Việt Nam dự đám cưới của cháu gái tôi với tư cách là đại diện đàng gái vì tôi là trưởng nữ trong gia đình. Ngày xưa người ta thường nói “quyền huynh thế phụ”; gia đình tôi không có trưởng nam, tôi là trưởng nữ, thôi thì cứ tạm là “quyền tỷ thế mẫu” cũng được mà.

Cô cháu này sinh vào thế hệ mới nên tư tưởng, quan niệm sống có phần cởi mở, phóng khoáng hơn là thế hệ chúng tôi. Cô sang Pháp du học về ngành hành chánh tài chánh. Tại nơi đây cô gặp một sinh viên người Spain đang học chương trình Tiến sĩ về môi trường thiên nhiên.
Đúng là tình yêu không biên giới nên cả hai yêu nhau và hẹn khi chàng tốt nghiệp sẽ kết hôn với nhau.

Cô ra trường xong là phải trở về Việt Nam và làm việc ở toà đại sứ Pháp tại Việt Nam. Chàng ở lại tiếp tục học. Cũng may nhờ những tiến bộ về ngành truyền thông và điện toán nên chàng và nàng tuy ở hai phương trời cách biệt vẫn có thể trao đổi tâm tình với nhau hơn 6 năm trời. Cha mẹ chàng và chàng cũng đôi lần sang Việt Nam thăm viếng gia đình em tôi và cô cháu của tôi. Họ rất có cảm tình với gia đình cô em tôi và cũng chấp nhận cho chàng và nàng nên duyên chồng vợ.
Rồi chàng trở về Spain, nơi có những trận đấu bò và vũ điệu flammingo nổi tiếng; nàng ở lại quê hương Việt Nam, ngày hai buổi đi làm theo ý thích của nàng, không muốn kế nghiệp mẹ nàng dù mẹ nàng là một người có địa vị cao trong một công ty ở Việt Nam. Tình yêu của hai người phải trải qua nhiều thử thách của thời gian, của việc học hành, của trở ngại ngôn ngữ, của phong tục tập quán. Cuối cùng cũng đến giờ hoàng đạo cho đôi trẻ thành hôn sau 6 năm trời yêu thương nhau trong xa cách sau khi chàng đã hoàn tất xong chương trình Tiến sĩ. Thế là cô em tôi phải lo tổ chức đám cưới để đón nhận chàng rễ Spain về Việt Nam cưới vợ và cô cháu gái của tôi phải trở thành "con chim đa đa đi lấy chồng xa" theo như sự chọn lựa của nàng.

Nhìn nụ cười vui vẻ của cô em tôi trong ngày đám cưới tôi vẫn thấy đâu đấy vương vấn một nỗi buồn khi chợt nhớ đến câu:

"Chồng gần không lấy, lại đi lấy chồng xa
Một mai kia cha yếu mẹ già
Chén cơm bát nước, bộ kỷ trà ai dâng”

Sương Lam

(ORTB 375-6-12-2009)

Hạnh Phúc Nhỏ Nhoi

 Lời Thưa

Đây là loạt bài tâm tình về những cảm nhận trong đời sống hôn nhân, hạnh phúc gia đình và sự nghiệp,  đời sống tâm linh, lý tưởng phục vụ xã hội, đạo và đời của một phụ nữ Việt Nam thuộc giai cấp trung lưu trong xã hội Việt Nam ở quá khứ và trong hiện tại.  Hy vọng rằng quí độc giả sẽ cảm thông và tìm thấy đâu đây một sự “đồng thinh tương ứng, đồng khí tương cầu” .  Xin đa tạ .

Sương Lam

Hạnh Phúc Nhỏ Nhoi                                                           Mỗi người đều mơ ước một mái ấm gia đình hạnh phúc trong đó vợ chồng thương yêu nhau, có tiếng cười nói của trẻ thơ, có những kỷ niệm gia đình thân ái bên nhau, có những giờ phút sống an tĩnh tinh thần. Một mơ ước rất tầm thường, giản dị như thế nhưng không phải ai cũng có thể có được và nếu ai đã có được rồi phải được xem đó là duyên phúc tốt đẹp của mình. Ngày xưa khi còn là một thiếu nữ, tôi đã có mơ ước về mái ấm gia đình của mình được diễn đạt như sau qua bài thơ Nếu Anh muốn là người yêu của Em của tôi: ..."nếu anh muốn là người yêu của em, không cần anh có xe hơi, nhà lầu, biệt thự đắc tiền , Em chỉ mơ một mái nhà nho nhỏ, với hoa vàng trước ngõ, khóm trúc bên hiên Em chỉ mơ một chiếc xe bé bé xinh xinh Chở tâm tình đôi ta vào chiều thứ bảy.." Bây giờ nghĩ lại, trải qua bao cuộc biển dâu thay đổi của cuộc đời, tôi đã nhận được nhiều ân phúc của Trời Phật đã ban cho mình. Đó là tôi đã đạt được những gì mình mơ ước dù là so với bao kẻ khác, mơ ước đó có thể thật là tầm thường, nhỏ nhoi, nhưng đối với tôi là một hạnh phúc trong tầm tay với của tôi. Tôi đã có nhà cao cửa rộng, tôi đã có một quá khứ tạm gọi là oanh liệt, vàng son so với nhiều người khác nhưng rồi tôi cũng đã phải mất đi vì thời cuộc, vì vận nước đổi thay. Ngày nay đến xứ người với gia đình một cách an lành, đầy đủ sau một chuyến vượt biên nguy hiểm, đó không phải là nhờ hồng phúc ơn trên ban bố cho tôi hay sao? Cho nên tôi không dám mơ ước gì hơn là có sức khoẻ và tinh thần sáng suốt,an tĩnh ở cái tuổi không còn trẻ nữa này để có thể làm được những việc gì có ích cho mình, cho những người thân trong gia đình, cho bạn bè thân mến của tôi. Ngày xưa khi còn trẻ, với những thành công trong vấn đề học vấn một cách dễ dàng, tôi được xem như là người con được cưng nhất của ba má tôi và là niềm hảnh diện cho gia đình tôi nên tôi ôm rất nhiều cao vọng, phải làm chuyện này, phải làm chuyện kia cho đúng với tài năng của mình, tôi nghĩ thế! Tôi thấy các nguời chị trong thân tộc của tôi, hay con cái của bạn bè cha mẹ tôi, lớn lên đi lấy chồng đẻ con sao mà tầm thường quá vì họ không có hoài bảo, lý tưởng phục vụ nhân quần, xã hội gì cả?! Nhưng rồi qua thời gian, tôi mới nhận thấy rằng chính những người phụ nữ tầm thường đó mới là những phụ nữ đáng phục, đáng quí trọng vì họ đã hy sinh những tham vọng của cá nhân mình để giữ lấy một cái hạnh phúc bình thường, giản dị cho mái ấm gia đình của họ, điển hình là mẹ của tôi qua hình ảnh: Con cò cõng nắng cõng mưa Mẹ tôi cõng cả bốn mùa gió mưa Chính nhờ những cái tầm thường, hy sinh, chịu đựng của những bà mẹ, bà vợ tầm thường này mà người cha, người chồng, người con cũa họ mới có thể an tâm lo việc nhà việc nước ngoài xã hội. Trên một phương diện khác, họ là những chiến sĩ vô danh. Bạn có đồng ý với tôi chăng? Cao quí ấy, phải chăng trời đã phú Chỉ riêng dành cho phụ nữ Việt Nam Họ là ai? "Những chiến sĩ vô danh" Trang sử Việt, họ góp phần rất lớn. (SL) Dĩ nhiên cũng có những người phụ nữ phi thường như Hai Bà Trưng, Bà Triệu Ẩu ngày xưa, như Dương Nguyệt Ánh, Elizabeth Phạm ngày nay trong văn hóa Việt và nhiều vị anh thư hào kiệt trên thế giới như bà Thatcher, bà Gandhi ,v...v... Nhưng với tôi, hình ảnh hiền lành, hy sinh, chịu đựng của phụ nữ Việt Nam chúng ta vẫn là hình ảnh mà tôi thương yêu, trân quí nhất. Riêng bạn thì sao? Với tài năng và sở học của mình, phụ nữ ngày nay cũng chen vai sát cánh đóng góp tài năng, lý tưởng của mình cho xã hội, cho quốc gia như nam giới nhưng hình như trong trái tim nhỏ bé của họ, mái ấm gia đình hạnh phúc vẫn là niềm mơ ước của đa số phụ nữ trong bất cứ thời đại nào, không gian nào. Sau những giờ làm việc mệt nhọc, sau những giây phút tham dự những buổi họp quan trọng, người phụ nữ vẫn muốn ôm đứa con thương yêu trong vòng tay của mình dù là con ruột hay con nuôi vì đó là bản năng làm mẹ của người phụ nữ. Họ vẫn muốn được ngồi ăn một buổi cơm có mặt những người thân trong gia đình, được nằm trong vòng tay nồng ấm của chồng vì họ vẫn là người đàn bà đáng yêu. Ngày nay có những phụ nữ, mặc dầu chọn sự nghiệp quan trọng hơn là hôn nhân, gia đình hoặc không muốn sinh nở hay vì một lý do nào đó không thể sinh con được, họ vẫn dành tình cảm thương yêu đối với trẻ thơ dễ thương vô tư vô tội và đó là hạnh phúc nhỏ nhoi của họ, tôi nghĩ thế. Mỗi người có một định nghĩa khác nhau về hai chữ hạnh phúc tùy theo hoàn cảnh sống và quan niệm sống của mỗi người. Tiền bạc, danh vọng, lý tưởng phục vụ xã hội tổ quốc, sự giàu sang, niềm vui đạo hạnh, niềm vui tinh thần, đôi khi một nơi trú ẩn an lành, một nắm cơm no bụng, một chiếc áo lành để che thân cũng là hạnh phúc của con người. Nếu trái tim tôi không còn biết rung động trước cái hay cái đẹp của thiên nhiên, của nghệ thuật; nếu tôi không còn biết tôn trọng những tình cảm cao quí của con người:tình yêu nam nữ, tình yêu gia đình, tình yêu tổ quốc; nếu tôi không còn sức khoẻ nữa và nếu tôi không có cái tâm an tĩnh, biết làm điều thiện, tránh điều ác thì chắn chắn tôi sẽ không có hạnh phúc! Nhưng điều quan trọng nhất là tôi biết yêu thương và vui sống với những gì tôi đang có trong tầm tay hiện tại của tôi. Đó chính là hạnh phúc nhỏ nhoi của tôi, bạn ạ! Cuối cùng tôi xin cầu nguyện mọi người đều có hạnh phúc, dù là nhỏ nhoi, theo cách nghĩ của bạn. Bạn đồng ý chứ?

Sương Lam